fbpx

ดอกไม้จันทน์ คืออะไร มีวิธีทำ ที่มา ความหมาย ข้อห้ามต่างๆ อะไรบ้าง

ดอกไม้จันทน์

ในงานฌาปนกิจหากใครได้เคยเข้าไปร่วมงานก็คงพอจะทราบมีการวางดอกไม้จันทน์เพื่อเป็นแสดงความเคารพและไว้อาลัยครั้งสุดท้ายต่อผู้ที่เสียชีวิตก่อนที่จะนำร่างเข้าสู่พิธีการเผา น้อยคนที่จะรู้ที่มารวมไปถึงที่ของการใช้ ดอกไม้จันทน์ ในงานศพซึ่งมีประวัติมายาวนานนับร้อยปีกว่าจะมาเป็นดอกไม้จันทน์อย่างในปัจจุบัน รวมไปถึงข้อวิธีวางและข้อห้ามต่าง ๆ ที่เป็นความเชื่อกับดอกไม้จันทน์อีกด้วย

ความหมายและที่มาของดอกไม้จันทน์

ตามความเชื่อโบราณของไทยนั้น งานฌาปนกิจนั้นจะต้องดี ดูสวยงาม สมบูรณ์ที่สุด เพราะเชื่อว่าจะสามารถนำผู้ที่เสียชีวิตไปสู่สุคติได้ ในสมัยโบราณจึงได้มีการใช้ไม้จันทน์ซึ่งเป็นไม้ที่มีกลิ่นหอม นำมาทำเป็นโลง หรือ โกศ เพื่อให้เวลาทำการฌาปนกิจนั้นมีกลิ่นหอมของไม้จันทน์ออกมา เป็นความเชื่อว่าเป็นการถวายความเคารพต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ขับไล่สิ่งชั่วร้าย และนำดวงวิญญาณสู่สวรรค์ได้ แต่ในความเป็นจริงแล้วการนำไม้จันทน์ที่มีกลิ่นหอมมาใช้นั้นเป็นการช่วยดับกลิ่นของร่างผู้ตายเพราะในสมัยก่อนยังไม่มีวิธีการเก็บรักษาศพอย่างในปัจจุบัน

ไม้จันทน์ในสมัยก่อนนั้นเป็นการนำท่อนไม้มาทำเป็นหีบ หรือ โกศ เพื่อบรรจุร่างของผู้เสียชีวิต และไม้จันทน์มีราคาสูงมากและหายาก ถือเป็นไม้มงคล ทำให้มีการใช้สำหรับพระมหากษัตริย์ ราชวงศ์หรือชนชั้นสูงเท่านั้น นอกจากนั้นเครื่องเรือนที่ทำจากไม้จันทน์ก็มีราคาสูงมากเช่นเดียวกัน ไม้จันทน์ยังมีประโยชน์สามารถนำมาบดเพื่อผสมกับกำยาน หรือน้ำมันหอม น้ำอบ น้ำปรุง เพื่อให้กลิ่นหอมได้อีกด้วย

สาเหตุการใช้ไม้จันทน์มาบรรจุร่างผู้เสียชีวิตเพราะว่า ไม้จันทน์เป็นไม้หอม มีน้ำมันที่ให้กลิ่นหอมอยู่ในเนื้อไม้ปริมาณมาก และเมื่อเผาจะได้กลบกลิ่นได้

การเปลี่ยนผ่านจากไม้จันทน์สู่ดอกไม้จันทน์ประดิษฐ์

เมื่อเวลาผ่านไป ไม้จันทน์นั้นเริ่มยากมากขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้ในสมัยรัชกาลที่ 5 นั้น ได้มีการประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์เทียมขึ้นเพื่อใช้ทดแทนโดยนำเนื้อไม้จันทน์ที่พอหาได้มาประดิษฐ์ก่อน ทำให้ได้รับความนิยมในหมู่คนชนชั้นสูงอย่างมาก เพราะไม่จำเป็นต้องหาไม้เป็นท่อนใหญ่ ๆ มาทำหีบหรือโกศ ซึ่งมีราคาสูงมาก เป็นการประยุกต์ที่ได้รับความนิยมจนเผยแพร่ออกมาสู่คนสามัญชนทั่วไป และเมื่อไม้จันทน์หายากขึ้นไปอีกก็มีการนำไม้อื่นๆ มาประยุกต์ใช้ประดิษฐ์เป็นดอกไม้จันทน์ อย่างเช่น ไม้โมก สุดท้ายแล้วก็มีการเปลี่ยนวัสดุมาเรื่อย ๆ เพื่อให้สะดวกและง่ายต่อการจัดหา ร่วมไปถึงราคาที่ถูกลงด้วย จนกลายไม้เป็นดอกไม้จันทน์ที่ทำจากกระดาษอย่างในปัจจุบัน โดยในสมัยก่อนการประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์นั้นจะเป็นสีสุภาพ อย่างสีดำ สีขาว แต่ในปัจจุบันนั้นมีการทำให้มีหลากหลายสีและรูปแบบมากขึ้น

ความเชื่อข้อควรและข้อห้ามของดอกไม้จันทน์

ดอกไม้จันทน์ถูกใช้ในงานฌาปนกิจมาโดยตลอดหลายร้อยปี ซึ่งเป็นงานอวมงคลทำให้มีความเชื่อว่าอาจจะทำพาความตาย ความโชคร้ายมาสู่ผู้ที่ใช้ได้ หากหยิบจับไม่ถูกต้อง ลองมาดูกันมาว่ามีความเชื่ออะไรบ้าง

ข้อควรปฏิบัติและข้อห้ามเมื่อต้องหยิบดอกไม้จันทน์

  1. ให้หยิบดอกไม้จันทน์จากพานด้วยตัวเอง ไม่ส่งต่อกันเพราะเชื่อว่าเป็นการส่งต่อโชคร้ายให้กัน
  2. ไม่ชมว่าดอกไม้จันทน์สวย เพราะจะทำให้มีคนตายอีก
  3. ไม่ยกมื้อไหว้ขณะที่ถือไม้จันทน์ในมือ  ให้ใช้วิธีโค้งคำนับแทน

การวางดอกไม้จันทน์ที่ถูกต้อง

  • โค้งคำนับ1 ครั้ง
  • วางดอกไม้จันทน์
  • โค้งคำนับอีกครั้ง

จากความเชื่อที่เป็นข้อควรปฏิบัติและข้อห้ามต่าง ๆ ล้วนเป็นกุศโลบายที่ทำขึ้นมาเพื่อให้ทุกคนแสดงกริยามารยาทให้ถูกต้องมากกว่าเรื่องโชคลางที่เป็นความเชื่อว่าจะส่งเรื่องไม่ดีต่าง ๆ ต่อกัน แต่อย่างใด เป็นธรรมเนียมปฏิบัติเพื่อให้ผู้ที่ร่วมงานนั้นปฏิบัติตัวอย่างถูกต้อง

 

ดอกไม้จันทน์ทั้ง 7 แบบ ในงานถวายพระเพลิงพระบรมศพในหลวงรัชกาลที่ 9

สำหรับงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช มีการใช้ดอกไม้จันทน์ประดิษฐ์ทั้งหมด 7 แบบด้วยกัน เป็นดอกไม้จันทน์พระราชทานที่แต่ละชนิดล้วนมีความหมายสื่อถึงความจงรักภักดีและร่วมน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของท่าน

  1. ดอกดารารัตน์ มีความหมายจากคำ 2 คำที่นำมารวมกันนั้นก็คือ ดารา ที่หมายถึงดวงดาว และคำว่า รัตน์ ที่หมายถึงแก้ว แปลความหมายรวม ๆ ได้ว่า แก้วที่มีค่าสูงที่สุด เพราะ ดวงดาวนั้นอยู่ในที่สูง
  2. ดอกกุหลาบ เป็นสัญลักษณ์ของความรักอันบริสุทธิ์ ความจงรักภักดี
  3. ดอกพุดตาน เป็นสัญลักษณ์ของความมั่นคงและความอุดมสมบูรณ์ เป็นไม้มงคลตามความเชื่อของชาวจีน
  4. ดอกลิลลี่ เป็นดอกไม้ที่แสดงถึงความรักที่บริสุทธิ์ เช่นเดียวกับ ดอกกุหลาบ รวมไปถึงความซื่อสัตย์อีกด้วย
  5. ดอกกล้วยไม้ เป็นสัญลักษณ์แสดงถึงความสง่างาม ความมั่นคงและความรัก
  6. ดอกชบาทิพย์ เป็นสัญลักษณ์สื่อถึงความดับสูญ การลาจากที่ล้วนเป็นธรรมชาติ
  7. ดอกชบาหนู เป็นสัญลักษณ์ของความอาลัย อาวรณ์ ในการสูญเสีย

 

วิธีทำดอกไม้จันทน์ (อย่างง่ายใครก็ทำได้)

ในปัจจุบัน ดอกไม้จันทน์ ที่ปกติเราได้ใช้เพื่อแสดงความอาลัยต่อผู้ที่จากไปภายในงานฌาปนกิจนั้น เป็นดอกไม้จันทน์ประดิษฐ์จากกระดาษ ซึ่งหากใครชอบงานประดิษฐ์ก็สามารถทำเองได้ โดยมีชุดประดิษฐ์ดอกไม้จันทน์จำหน่าย เพื่อให้ไปประดิษฐ์เองได้อีกด้วย สามารถหาซื้อได้ไม่ยาก อุปกรณ์ที่ให้มาก็ครบถ้วน

โดยอุปกรณ์ที่ให้มานั้นมีอะไรบ้างมาดูกัน

  • กลีบดอกไม้จันทน์
  • หนวดจันทน์
  • กระดาษสาสีดำ
  • เทียน
  • ธูป

สิ่งที่ต้องจัดเตรียมเอง

  • บล็อกทำดอกไม้(ทำจากขวดนมเปรี้ยวเอง)
  • กาว
  • ด้าย
  • กรรไกร

จากคลิปจะเห็นได้ว่าทำเองได้ไม่ยากจนเกินไป แต่อาจจะต้องใช้เวลาฝึกฝนกันซักพักกว่าจะคล่องแคล่ว หากใครชอบงานประดิษฐ์แล้ว การทำดอกไม้จันทน์เองเพื่อมอบให้แก่คนที่เราเคารพรักเป็นครั้งสุดท้าย ก็ถือว่าเป็นการแสดงความกตัญญูออกได้อีกทางนึง

กดโหวตคะแนนถ้ามีบทความนี้ประโยชน์กับคุณ
[Total: 0 Average: 0]

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *